Bert Cattel over A.M.

A.M. de Jong herleeft
in nog meer vrije tijd


Ze leunden al jarenlang tegen Merijntje Gijzen aan: De zware weg en Het geslacht Verhagen.
De ene in een eenvoudige, vergeelde jas, wat beduimeld. De andere gehuld in dieprood met een in goudkleur bedrukte afbeelding van twee fiere paarden en een glanzende koets.
Drie werken van A.M. de Jong. Ze stonden in de boekenkast van mijn ouders en kregen een plek in de mijne toen zij er niet meer waren. In de buurt van het boek dat ik over mijn familiegeschiedenis schreef. Merijntje, over zijn jeugd en jonge jaren (dik 1100 pagina’s)  had ik in mijn oude thuis al gelezen, verslonden. Met een gevoel alsof je samen opgroeide. Bij mijn verhuizing had ik ze alle drie nog even met milde nostalgie bekeken. Elk boek tachtig jaar en ouder.

A.M. de Jong, opgegroeid in een gezin met dertien kinderen in het westelijk deel van Brabant. In Nieuw-Vossemeer. Zijn vader was landarbeider op arme gronden en zocht meer welvaart in Rotterdam. Thema’s die je terugvindt in de drie boeken. Hij schreef meer, veel meer. Ook onder pseudoniem: Frank van Waes (ook gelezen: Frank van Wezels roemruchte jaren) en Herbert D. Ross. Romans, essays, kinderboeken, reisverhalen. Indrukwekkend oeuvre. En niet te vergeten de tekst voor de klassieke reeks De wereld van Bulletje en Bonestaak.

Hij schreef ook kritische stukken, zoals over de situatie in het Nederlandse leger (daarna ontslag als officier), nam het op voor de zwakkeren in de samenleving. De Jong was socialist. Geen wonder dat zijn boeken werden uitgegeven door De Arbeiderspers. Verzorgde een boekenrubriek voor de VARA-radio (Verenigde Arbeiders Radio Amateurs) en was literatuurcriticus voor het socialistische dagblad Het Volk. Vertrouwde media in mijn ouderlijk huis.

Zijn maatschappijvisie was voor de Duitse bezetter in 1942 aanleiding om hem kort vast te zetten en leidde tot zijn brute dood op 18 oktober 1943. SS’ers schoten de zo geëngageerde schrijver en rasverteller dood in de deur van zijn woning in Blaricum. Een vergelding voor de moord op een aantal NSB’ers.  Adrianus Michiel de Jong was 55 jaar. Op de kaftpagina van De zware weg schreef mijn vader in november 1943: ‘Vermoord door NSB’ers’. Zie ik nu opeens: ze hebben dezelfde voornaam en zijn even oud geworden.

Nu ik in dit coronatijdperk over nog meer vrije tijd beschik, heb ik ook die andere twee boeken ter hand genomen. Terug in de tijd, in een andere wereld. Zo levendig en boeiend geschreven. Er staat er nog eentje op me te wachten: De Dolle Vaandrig, over het bruisende leven van Bredero. Het manuscript was gereed kort voor De Jongs dood en is postuum gepubliceerd. En in de bibliotheek ontdekte ik onlangs A. M. de Jong, schrijver, van de hand van zijn neef Mels.

Ik denk dat ik ook maar eens een bezoek breng aan het A.M. de Jong-museum in Nieuw-Vossemeer.

Bert Cattel:

Geboren in Gouda (1946) in een sociaal-democratisch gezin, met A.M. de Jong als favoriete schrijver. Ruim veertig jaar regiojournalist bij dag- en weekbladen, tot 1978 in Zuid-Holland, daarna in Noord-Brabant. In 2007 met vroegpensioen bij Brabants Dagblad. Woont nu in Den Bosch.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

Maak je eigen website aan bij WordPress.com
Aan de slag
%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close