Geen briefopener voor A.M. de Jong

door Niels Bokhove

uit collectie Letterkundig Museum

In het Letterkundig Museum wordt een briefopener van A.M. de Jong bewaard met de inscriptie: ‘Merijntje Gijzen’s Jeugd / Utrecht, 2 Oct. 1936’. Een afbeelding ervan trof ik aan in een uitgave van het museum met het bijschrift ‘Vermoedelijk vervaardigd in verband met de verfilming van de romancyclus Merijntje Gijzen’s jeugd 1925-1928’ (Fetisj!, p. 45). Vermoedelijk?!

De Utrechtse Boekhouder (digitaal tijdschrift voor Utrechts literair erfgoed) zocht uit hoe het zit.

Over Merijntje Gijzen schreef A.M. de Jong twee series, beide vierdelig:
– Merijntje Gijzen’s jeugd in 1925-28, zoals de inscriptie vermeldt,
– Merijntje Gijzen’s jonge jaren in 1935-38.

Merijntje (Marcel Krols) en de pastoor (A.M. de Jong)

Al begin 1935, nog voordat de tweede serie begon, werd de verfilming van de eerste serie aangekondigd, en dan vrijwel uitsluitend deel 1, Het Verraad, en een beetje uit deel 2, Flierefluiter’s Oponthoud. Het zou de eerste productie worden in de ‘Filmstad’ van Loet C. Barnstijn — later de ‘enige Nederlandse filmtycoon’ genoemd — in Wassenaar.

In mei 1936 werd ook de rolverdeling bekend:
Marcel Krols in de titelrol (hij zou op 10 juli 11 jaar worden), Piet Bron als ‘De Kruik’, Aaf Bouber als Janske, Bill Benders als ‘Flierefluiter’ en Mimi Boesnach als Jannekee. En als pastoor? Auteur A. M. de Jong zelf. Zij allen onder regie van Kurt Gerron.

Utrechtsch Nieuwsblad, 28-9-1936

De première vond plaats op 17 september 1936 in het Amsterdamse City-Theater, daarna zouden voorstellingen volgen in Rotterdam en Den Haag. Maar wat hier telt is de op 22 september aangekondigde ‘Gala-Première’ op 2 oktober in het gloednieuwe Utrechtse, begin 1936 geopende City-Theater aan de Voorstraat.

City Bioscoop aan de Voorstraat in Utrecht

Vooraf zou dan de première van de door het Utrechtsch Studenten Corps geïnitieerde filmverslag van het 300-jarig bestaan van de Utrechtse universiteit plaatsvinden.

Vele hotemetoten waren die avond in de City bijeen: de filmcrew, het College van Bestuur, de Senatus van het USC en vertegenwoordigers van de gemeente. Naast alle lof voor met name
Merijntje Gijzen’s jeugd — ‘Goed spel, goede fotografie’ — meldde de krant nog:

De heer H. Cohen Barnstijn heeft den avond geopend en later in A.M. de Jong de andere medewerkenden aan de film gehuldigd. Dit geschiedde op zeer eenvoudige wijze, omdat de optredenden geen groote huldigingen wenschen.
Later kwam uit het dankwoord van de heer de Jong onder applaus naar voren, dat men daartoe besloten had, omdat anders Marcel Krols ook in de huldiging zou begrepen moeten worden met het gevolg, dat dit zeer nadeelige gevolgen voor den knaap zou kunnen hebben.’

En dan komt het:

‘Overigens bood de heer Barnstijn als klein huldeblijk den voornaamsten medewerkers een eenvoudig geschenk aan bestaande uit een zilveren vouwbeen met inscriptie.’

Een vouwbeen dus en géén briefopener voor De Jong — en ook de hoofdrolacteurs, de regisseur en de cameraman, neem ik aan. Er kunnen dus meer exemplaren ronddwalen dan alleen dat van De Jong. — Voor deze was het overigens bijna een ‘thuiswedstrijd’, want sinds enkele jaren woonde hij in huize ‘De Flierefluiter’ (!), Ruysdaellaan 8 in Bilthoven.

En voor wie het niet weet: wat is een vouwbeen? Geen afwijking aan een der lichaamsonderdanen. Met zo’n been kun je messcherpe vouwen in papier maken (vervolgens kun je dan met een briefopener dat papier heel zuiver in tweeën delen).

– – –

Dit artikel van de filosofie- en literatuurhistoricus Niels Bokhove met de titel
“Geen briefopener voor A.M. de Jong” verscheen eerder in:

“De Utrechtse Boekhouder” (digitaal tijdschrift voor Utrechts literair erfgoed) 4 (2014) nr. 1
en
“Goede Papieren” (van het Letterkundig Museum in Den Haag) 7 (2013) nr. 2


Heb je zelf een lezenswaardige en interessante bijdrage over het leven en werk van A.M. de Jong, neem dan contact op. Heb je opmerkingen, suggesties of vragen, blijf er dan ook niet mee zitten. Reageren kan vanaf deze website.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

Maak je eigen website aan bij WordPress.com
Aan de slag
%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close